1
GWp PV in Nederland
| |
|
||||||
| 1
GWp PV in Nederland |
index | ||||||
|
|
|
|||
| *
Markt segmentatie CBS Ik heb eerder al melding gemaakt van het zeer slecht bekend zijn van de sector "autonome systemen". Die volgens mij ook behoorlijk gegroeid moet zijn, denk aan het explosief toegenomen aantal kampeerauto's, die vaak met een zonnepaneel worden uitgerust. Ook in de pleziervaart zie je vaak 1 of meer zonnepanelen op of boven het dek gemonteerd. Maar ook de energiebedrijven hebben niet stilgezeten en diverse PV projecten opgeleverd. Hoeveel vermogen dat betreft is nog ongewis, maar gezien de al met vette SDE subsidies gezegende twee 1 MWp parken die GDF-SUEZ / Electrabel dit jaar nog in Zwolle en Nijmegen wil gaan bouwen, gaat hier dus de komende tijd ook de nodige capaciteit mogelijk niet meer "toegerekend" worden aan die vele jaren tot en met 2012 door CBS bijgehouden "deelcategorie"... |
Ondertussen zijn nieuwe analyses van data uit Klimaatmonitor naar voren gekomen die weer vraagtekens zetten bij "gemelde" capaciteiten in het PIR register, wat daar het grootste - maar niet het enige - dossier is. Zie daarvoor mijn analyse verderop in deze beschouwing. Een van die grote projecten was Royal Lemkes in Bleiswijk, met ruim 724 kWp aan Chinaland Solar PV-modules, waar ik die ochtend en middag nog langs ben geflitst in de trein tussen Den Haag Centraal en Gouda...
Dit geeft al aan dat ook bij het PIR register nog steeds vraagtekens open blijven staan, zoals bij alle gepubliceerde cijfers voor ons land. Als daar niet "alles" wat beslist al (soms lang) bestaat/is opgeleverd in is opgenomen, zijn de daarin geaccumuleerde volumes dus sowieso al als een absoluut minimum te beschouwen. Als er véél "grote" projecten niet in dat register blijken te staan (lastig om uit te zoeken indien al veel capaciteit in het betreffende gebied staat opgesteld), kan dat nog aardig wat volume schelen. Al is de omvang vooralsnog onbekend. In ieder geval is na lange tijd in het PIR register ontbroken te hebben, het grootste project van Nederland, 2,3 MWp Floriade dak in Vijfhuizen (Haarlemmermeer), inmiddels wel opgenomen. Dat is dan een "positieve" aanpassing geweest van de betreffende netbeheerder, Liander. Die tussen februari en juli van 2014 echter ook dramatische hoeveelheden vermogen uit het register heeft geschrapt, zonder daar zelf ruchtbaarheid aan te geven (analyse).
(2) Cijfergegoochel rond CertiQ data
Van het stukje over CertiQ in het SZ rapport (p. 8) kreeg ik een beetje hoofdpijn, want er staan nogal wat fouten in. Ik som ze hier op:
(3) Bizar gegoochel met foute cijfers "grootschalige opwek" leidt tot foute conclusies
Dat er een fout wordt gemaakt met de interpretatie van de beschikbare MEP en SDE cijfers is nog tot daar aan toe (dat is inderdaad ingewikkeld, je moet heel goed letten op alle wijzigingen en "wat er exact met bepaalde cijfers wordt bedoeld"). Maar dat die fout vervolgens nog verder wordt uitvergroot is onvergeeflijk. De door SZ genoemde "70 MWp toe te schrijven aan grootschalige opwek" wordt namelijk direct 1 op 1 vergeleken met de totale markt accumulatie cijfers van CBS voor 2013 (voor het eerst gepubliceerd op 26 mei 2014) op pagina 10 van het rapport.
Stichting Zonnestroom stelt doodleuk dat van de 722 MWp door CBS gerapporteerde (voorlopige) eindejaars-capaciteit slechts "genoemde" (sowieso te optimistisch gedachte) "SDE+ 70 MWp grootschalige" capaciteit betreft. En trekt daaruit vervolgens de hoogst merkwaardige en apert foute "conclusie" dat er "ongeveer 650 MW is geïnstalleerd op daken van particulieren, ofwel 90% van het totaal geïnstalleerde vermogen" !! Van die claim klopt echt helemaal niets.
(1) Ten eerste, hier wordt rücksichtslos verondersteld dat alle "grootschalige, niet door particulieren geplaatste" PV projecten (alleen) onder de SDE+ regelingen (ergo, vanaf SDE 2011) zouden zijn gerealiseerd. Dat is klinkklare nonsens, want "grootschalige" PV-projecten (gedenk 2,3 MWp Floriade dak uit 2002, etcetera) zijn onder alle regimes in Nederland gerealiseerd, of het nu een antieke NOVEM subsidie uit de negentiger jaren van de vorige eeuw (al of niet met "hulp van Europa") betrof (voorbeeld: Nieuw-Sloten A'dam 250 kWp), MEP subsidie (2003-2006), SDE (vanaf 1 april 2008), SDE+ (vanaf 1 juli 2011), EIA, VIA, VAMIL, en noem ze maar op. SZ gaat doodleuk uit van (een foutief veronderstelde) "er is maar 70 MWp grootschalig, en dat kwam uit de SDE+ regelingen", en concludeert met hetzelfde gemak "de rest moet dan dus wel particulier zijn geplaatst". Dat slaat nergens op.
Ik heb de EIA al genoemd. CBS heeft daar al lang cijfers over gerapporteerd, die ik ook al heb genoemd. Houdt u vast, want alleen dat al laat een "wat ander beeld" zien dan door SZ geschetst. EIA, reminder, is uitsluitend beschikbaar voor bedrijven. Particulieren kunnen smeken dat ze een ons wegen, ze krijgen er geen cent van. Dus alle EIA projecten worden op/bij/door bedrijven gerealiseerd. In de gedachtenwereld van SZ lijkt dat "dus" onder de noemer "grootschalig" te moeten worden ingeschaald. CBS "hernieuwbare energie" rapportages 2012 en 2013: 2008 tm. 2011 35 MWp PV projecten, 2012 45 MWp, en in 2013 zelfs 110 MWp via EIA beschikt. Dat laatste volume, "in 2013 te plaatsen zonnepanelen" (er van uitgaand dat het toegestane volume ook daadwerkelijk is gerealiseerd), kwalificeert CBS zelfs als "bijna een derde van het bijgeplaatste vermogen in 2013" (sic). Totaal alle EIA PV projecten vanaf 2008 (maximaal, er van uitgaand dat er ook aanvragen niet zijn gerealiseerd, al lijkt dat vrij onwaarschijnlijk): 190 MWp. Aangezien ze niet "particulier" (kunnen) zijn gerealiseerd, "moet" dat volgens SZ normen dus als "grootschalige PV" implementatie worden gekwalificeerd. Alleen dit volume "grootschalig" (vanwege EIA regeling) is al een factor 2,7 maal het "maximale" (?) volume "grootschalig" wat SZ claimt.
Dubbelaars SDE/EIA
CBS geeft ook in hun HE rapport over 2012 aan dat er "gedubbeld" kon worden tussen EIA en SDE (kon zelfs tm. SDE "+" 2013, dat mag niet meer onder de nieuw opgetuigde SDE 2014 regeling, zie RVO.nl). Het statistiek instituut schatte voor 2012 destijds (in een eerste, grove analyse), dat "van de 56 MWp aan SDE zonnestroomprojecten 25 MWp óók EIA heeft ontvangen", dus 45% "dubbeltelling". Voor 2013 geeft CBS helaas geen nieuwe schatting op. Maar als we die 45% toepassen op de 71 MWp gerealiseerd die in maart 2014 in de SDE zou zitten (tabel D14 in MEP/SDE 2013 jaarverslag van RVO.nl), zou "een eventuele dubbeltelling" van dat volume 32 MWp "ook EIA aftrek" kunnen betreffen.
Kijken we naar de laatst bekende stand van zaken, op 1 sep. 2014, bijna 106 MWp bij CertiQ, minus 9 MWp MEP = 97 MWp SDE, zou, zelfs bij een conservatief uitgangspunt van "30%", 29 MWp "dubbeltelling" SDE/EIA kunnen hebben gehad. Trekken we van genoemde 97 MWp CertiQ "SDE" 29 MWp "EIA dubbelaars" en een grof geschat volume van 35 MWp "SDE klein" van af (zie boven), daarbij verder negerend dat ook daar bedrijven van gebruik hebben kunnen maken/hebben gemaakt, houd je een volume van zo'n 33 MWp "alleen SDE" subsidie "grootschalig" over (andere regelingen zoals VAMIL etc. negerend, want onbekend).
Uiteraard zijn er ook bedrijven die grote PV projecten realiseren zónder gebruik te maken van de SDE regeling. Een beroemde is Hitachi Data Systems Zaltbommel, 1.606 kWp (!), het 4e grootste PV project in Nederland wat ik momenteel ken. Waar het project werd gerealiseerd zónder SDE subsidie, maar wel mét een EIA beschikking. Verwachting "terugverdientijd" van het grote zonnestroom project: 11-12 jaar (artikel Kadans Vastgoed). In de formuleringen van Stichting Zonnestroom, die het alleen maar heeft over "grootschalige" PV in context van (foutief) "70 MWp onder SDE+", komen dergelijke buiten de SDE om gerealiseerde PV projecten dus ook helemaal niet voor...
Met genoemd totaal volume 190 MWp "EIA" in de CBS rapporten, en de conservatief door mij berekende "en dan ook nog mogelijk 33 MWp PV projecten met alléén SDE subsidie bij bedrijven", kom je al op een volume van zo'n 223 MWp "PV projecten bij bedrijven" uit, 31% van het totale geaccumuleerde volume eind 2013 (722 MWp volgens CBS)... Dat is een factor 3,2 maal het volume "niet particulier, grootschalig", van 70 MWp, bij SZ. Ik laat de MEP regeling hier verder buiten beschouwing, want die werd door Joop Wijn in augustus 2006 dicht gegooid, en EIA voor PV was pas vanaf 2008 mogelijk.
Ik heb het ook nog niet eens gehad over de - hypothetische - mogelijkheid dat bedrijven zelfs zonder MEP, SDE, en/of EIA PV projecten hebben kunnen realiseren. Of dat "waarschijnlijk" is, is de vraag, maar uitsluiten kun je het niet.
Conclusie
De conclusie is: de bewering van SZ dat "70 MWp grootschalige (PV) opwek betreft", en dat "dus 650 MWp is geïnstalleerd op daken van particulieren" klopt van geen kant. Het aandeel PV op bedrijven (en dus, in de bewoordingen van SZ, "grootschalig") is veel groter, ruim 30%. Impliciet slaat de bewering van SZ, "ofwel 90% van het totaal geïnstalleerde vermogen aan zonnestroom is toe te schrijven aan investeringen door particulieren", de plank zeer vér mis. Het klopt voor geen meter. En CBS heeft daar zelfs al eind 2012 een duidelijke aanwijzing voor gegeven, dat die bewering (ook toen al) niet kon kloppen. De statistici hadden namelijk een maatwerktabel gepubliceerd, waarbij ze, onder voorbehoud van zowel positieve als negatieve beïnvloedende factoren, voorlopig hebben vastgesteld dat in dat jaar er bijna 70 procent van het PV vermogen bij particulieren moest zijn opgesteld, en dat "de rest" dus - wederom in lijn van de definitie van SZ - "grootschalig" moet zijn geweest. Sterker nog, CBS heeft een onderverdeling van "die rest" gegeven in gerealiseerd PV vermogen in de dienstensector, de landbouw, bij energiebedrijven, in de industrie, en in de bouw. En de grafiek die ik van die tabel heb gemaakt staat al sinds eind 2012 op mijn marktoverzicht pagina. En wel hier...
Uit bovenstaande ruwe berekening door Polder PV volgt, dat het aandeel "niet particulier" mogelijk iets gegroeid lijkt te zijn t.o.v. het totale PV volume voor 2013 (meer dan 30% van totaal). Ondanks het grote volume van 170 MWp wat bij particulieren onder de "nationale subsidieregeling" is gerealiseerd in de eerste jaarhelft van dat jaar (zie artikel met cijfers). Dat is ook helemaal niet verbazingwekkend. Want de berichten over plaatsingen van soms forse PV installaties op daken van gemeentehuizen, scholen, boerderijen, en talloze andere bedrijven, vlogen ons toen al om de oren, en de groeicurve voor de totale markt schoot in 2013 fors verder omhoog. Ik ben benieuwd wat eventuele ververste cijfers van CBS in dit opzicht voor (andere) wijzigingen zullen gaan laten zien tussen de getoonde sectoren.
Afgeleide beweringen kloppen dus ook niet
Ook de "afgeleide" beweringen van SZ, "volgens PIR gegevens zou segment particulier zelfs nog hoger percentage kunnen hebben" (dan genoemde, veel te hoge "90%), resp. "In de afgelopen 2 jaar is er door particulieren zo'n 500 MW geïnstalleerd", kunnen in de prullenbak. Daar is geen enkel bewijs voor en ze zijn gewoon fout. Met de nationale subsidieregeling die 272 MWp (uitsluitend) particuliere installaties in de markt zette (beschikkingen tussen 2 juli 2012 en 8 aug. 2013), en een veronderstelde toevoeging van, grofweg (154 x 0,7)/0,8 = 135 MWp** in jan-jun 2012 en aug-dec 2013, kom je nog "maar" op 405 MWp uit voor particulieren in die twee kalenderjaren. En beslist geen 500 MWp. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat zo'n missend volume van 95 MWp bij particulieren "buiten genoemde, zeer laagdrempelige subsidieregeling" om zou zijn gerealiseerd in de eerste jaarhelft van 2012 of de tweede helft van 2013. 95 MWp zou namelijk "goed" zijn voor zo'n 32.000 installaties van elk 3 kWp. Dat is een enorm volume. Derhalve moet de "900 miljoen Euro investeringen in 2012-2013 door particulieren" claim uit het SZ rapport ook in de koelkast, het is waarschijnlijk fors minder geweest.
De "besparing van veel energiebelasting" die SZ claimt wordt niet gekwantificeerd noch gekwalificeerd. Correcter is: particulieren vermijden met hedendaags salderen de volledige variabele stroomprijs, waarvan 71% (bij Vattenfall grijs enkeltarief contract) niet meer naar de Staat toe gaat: energiebelasting + SDE heffing (niet genoemd door SZ) + btw over de totale kWh prijs. Zie mijn kWh prijs updates, beknopt, of volledig uitgewerkt.
** Aannames: 46 MWp totaal toegevoegd aan PIR jan. - jun. 2012, 108 MWp totaal toegevoegd aan PIR aug. - dec. 2013 (beiden uit spreadsheet analyse data Netbeheer Nederland medio juli 2014), "70 procent van totaal volume kan particulier zijn", resp. "80 procent van werkelijk aantal installaties zou in PIR kunnen staan". De laatste twee aannames zijn vooralsnog onzeker, en daar kan dus nog een behoorlijke afwijking in zitten.
Op pagina 9 worden door SZ cijfers uit het PIR register genoemd, die ik op Polder PV de afgelopen jaren al in diverse artikelen in groot detail heb geanalyseerd. De opgaves van SZ zijn al lang achterhaald. De "eind 2013" door SZ gemelde 665,5 MWp resp. 161.964 installaties in het PIR register bij Klimaatmonitor zijn namelijk flink omlaag bijgesteld (al gemeld en geanalyseerd door Polder PV op 24 juli): 578,0 MWp resp. 145.046 installaties (13% resp. 10% lager). Genoemde 578,0 MWp wordt nota bene door SZ getoond in mijn grafiek, 4.1, op pagina 14 van het rapport. De waarschijnlijke oorzaak van die heftige neerwaartse bijstellingen: in ieder geval de enorme opschonings-operatie in de PIR data van de grootste netbeheerder Liander (analyse Polder PV). Derhalve is het systeemgemiddelde in "PIR-KM" ook wat lager geworden. Niet 4,11 kWp zoals SZ meldt, maar in 2013 nog maar 3,98 kWp.
Ook de door SZ opgegeven cijfers voor "juli 2014" kloppen niet (meer?). Er werd "755 MWp" en "185.443" gemeld met verwijzing naar Klimaatmonitor (PIR). Momenteel staat daar echter 739 MWp resp. 181.967 installaties (peildatum februari 2014, laatste wijziging alweer van 3 augustus 2014).
In de tabel met "aannames" voor berekeningen op pagina 12, wordt voor elektriciteit een verbruik voor particuliere huishoudens van 3.300 kWh/jaar gesuggereerd. Daarbij wordt echter verwezen naar een oud CBS artikel van 16 januari 2012, wat nota bene een verbruik voor het jaar 2010 citeert, bijna 4 jaar geleden. Het laatst bekende CBS cijfer is voor kalenderjaar 2012, en dat is alweer gedaald naar 3.200 kWh (tabel). Derhalve moeten berekeningen die op basis van dat gemiddelde verbruik zijn gebaseerd worden aangepast. De "nieuwe opbrengstfactor" van 875 kWh/kWp.jaar (laatste toevoeging "jaar" is vergeten in tabel), die ik liever als "specifieke opbrengst", in navolging van Duitse terminologie zou zien, wordt nog niet door CBS gehanteerd (zijn ze wel van plan). CBS hanteert nu nog oude "kengetallen" (de beruchte 700/400 kWh/kWp.jaar).
(6) Zonnestroom in de Nederlandse stroom mix
Op pagina 13 van het rapport wat perspectief t.o.v. de "conventionele" opwek in Nederland (dominant fossiel, ondanks alle reuring in Den Haag). Hier worden 2 zaken geclaimd:
(a) "Met 1 GW van dit vermogen uit zon betekent dit dat op een zonnige dag in de zomer, in Nederland maar liefst 4% stroom door zonne-energie wordt opgewekt". Kennelijk wordt hier gerefeerd aan een hoge dagproductie (in kWh) in de zomer. Klopt dat? Als we er van uitgaan dat het jaarlijkse stroomaanbod gemiddeld "mag" worden, krijgen we het volgende sommetje, gebaseerd op de voorlopige CBS data voor 2013 (StatLine tabel Elektriciteitsbalans): totaal aanbod 116,8 TWh, waarvan fysieke productie in NL slechts 98,6 TWh. De rest betreft het verschil tussen het enorme import volume (33,3 TWh) minus de veel bescheidener export hoeveelheid (15,0 TWh). Rekenen we die hoeveelheden terug naar een "gemiddelde hoeveelheid per dag", kom je bij een jaar van 365 dagen op ongeveer 320 GWh aanbod bij een fysieke productie van plm. 270 GWh per dag.
Op zomerse, niet al te hete, lange dagen, kunnen goede PV systemen ongeveer zo'n 7 kWh/kWp aan stroom produceren (het gemeten record bij Polder PV, met relatief minder efficiënte micro-omvormers, was 6,8 kWh/kWp voor een OK4E-100 aangesloten op een 108 Wp module, op 24 juni 2002). Bij een opgestelde capaciteit van 1 GWp zou op zo'n dag dus ongeveer 7 GWh aan zonnestroom geproduceerd kunnen worden. Dat is slechts 2,2% van het totale aanbod aan (niet PV-gerelateerde) elektriciteit op een gemiddelde dag, resp. 2,6% van de fysieke productie in NL.
Zelfs als we de maandelijkse productiecijfers van 2013 er bij halen (StatLine tabel), en we nemen de maand met het laagste aanbod cq. productie, verandert dit beeld niet wezenlijk:
Aanbod laagst in mei 2013, 8.795 GWh, is gemiddeld 284 GWh/dag. Dit resulteert bij een "goede" 7 GWh zonnestroom productie uit 1 GWp vermogen in een aandeel van 2,5%.
Fysieke productie laagst in juni 2013, 6.734 GWh, is gemiddeld 224 GWh/dag. Bij "goede" 7 GWh zonnestroom uit 1 GWp vermogen krijgen we dan een aandeel van nog steeds maar 3,1%
Onduidelijk is derhalve, waar SZ de door hen genoemde "4%" vandaan haalt, tenzij ze "iets anders" bedoelen.
Vervolgens stelt SZ "op een zonnig moment in de zomer wekken alle Nederlanders met zonnepanelen net zo veel zonnestroom op als..." waarna enkele "vergelijkings-modaliteiten" worden getoond. Bij de eerste "keuze", kerncentrale Borssele, gaat het al fout. Daarvan wordt de capaciteit op 477 MW gesteld. EPZ geeft echter 485 MWel op in haar historische overzicht. Als 2 van dat soort kerncentrales op full-power zouden draaien (overzicht meldt zelfs een record van 492 MW voor Borssele), zouden ze een gezamenlijk output vermogen hebben van 984 MW.
Het gebeurt zelden dat zonnepanelen hun "STC" (DC) vermogen halen, laat staan dat ze onder warme condities en hoge celtemperatuur (veel hoger dan de 25 graden C onder STC) een hoge continue output hebben. Het actuele output vermogen komt dan fors onder druk te staan (de energieproductie in kWh in de zomer blijft desondanks hoog, omdat de dagen zeer lang zijn en gemiddeld genomen zonrijk).
Hoge vermogens worden zeer kort gehaald in bijvoorbeeld het voorjaar, als de zon fel op witte, reflecterende wolkenranden staat te schijnen, de luchttemperatuur bijvoorbeeld door oostenwind laag is, er ook daadwerkelijk een lekkere bries staat, en bij voorkeur als er ook nog af en toe een ijskoud regenbuitje op de panelen is gevallen waarna de instraling even kortdurend kan "toppen". Je mag echter blij zijn als in hoogzomer er 80 watt AC vermogen uit de omvormer komt bij een 100 Wp paneel, vaak is het nog lager (voorbeeld bloedhete 4 aug. 2003: 72% van STC vermogen als AC output uit omvormer op zonnigste moment). Zonnepanelen kunnen in continu zonlicht, bij onbewolkt weer, en bij hoge lucht temperatuur, flink heet worden. Blauwe Hoek in Spijkenisse meet al vele jaren lang de temperatuur van de achterzijde van een zonnepaneel en geeft een maximum bereikte temperatuur van 65,5 graad Celsius op 23 juli 2013! Dat ligt ruim veertig graden boven de onder STC condities vastgestelde cel-temperatuur (25 graden C)! Derhalve lag het maximale door de omvormer afgegeven AC vermogen op die dag in Spijkenisse op slechts 1.956 watt. Het STC vermogen van de SolarWorld modules van Blauwe Hoek (getest bij 25 graden C) ligt op 2.700 Wp (ergo, t.o.v. STC DC vermogen op die dag ook slechts 72 procent bij AC output van de inverter).
Als we nu "optimistisch" met een hoge verhouding van 80% (AC output t.o.v. STC vermogen) rekenen, zou 1 GWp opgesteld zonnestroom vermogen zo'n beetje op haar max 800 megawatt vermogen op het net kunnen zetten, nog helemaal geen rekening houdend met de suboptimale situaties bij talloze installaties, dus in werkelijkheid fors minder. Dat is slechts 81% van de output van de genoemde fictieve "2 Borssele kerncentrales", in werkelijkheid zal het op hete zonnige dagen beslist nog een heel stuk minder zijn...
(7) "De berekening van de datum van behalen van 1 GWp"
Tot slot natuurlijk de belangrijkste "opdracht" waar in het rapport een antwoord op wordt gezocht, namelijk het bij benadering "vaststellen" van "een datum" waarbij Nederland 1 GWp zonnestroom capaciteit behaald zou hebben (nogal relevant als je een feestje wilt vieren om dat heuglijke feit te vieren). Daarbij worden maar liefst 3 grafieken van Polder PV gebruikt, gepubliceerd in zijn uitgebreide analyse van de nieuwste PIR data door Netbeheer Nederland, op 24 juli 2014.
Ten eerste blijf ik zelf erg voorzichtig met het doen van harde uitspraken over "zo'n datum", daarbij meteen al aangevend dat 1 GWp "ergens in de tweede helft van" 2014 wel als "waarschijnlijk" mag worden verondersteld gezien de nu bekende data. Er zijn namelijk teveel onzekere cijfers, die ook nog met terugwerkende kracht gewijzigd kunnen worden (zoals dat meermalen in het verleden is gebeurd). Registratie in het PIR is niet bij Wet afgedwongen, en er mist dus sowieso capaciteit. Bij het "vinden" van die missende capaciteit mag verwacht worden dat "een 1e GWp datum" naar voren in de tijd zal kunnen worden verschoven. Maar er zijn ook met terugwerkende kracht heftige negatieve ingrepen in zowel "aantallen", als "capaciteit" van PV-installaties in het PIR register geweest (berucht voorbeeld bij Liander, die daar geen ruchtbaarheid aan heeft gegeven). De "plussen en minnen" als gevolg van alle nog mogelijke wijzigingen kunnen elkaar opheffen of elkaar overvleugelen. Welke kant het "eindresultaat" uiteindelijk op gaat, is dus nog steeds niet met zekerheid te zeggen.
Maar er moest een feestje komen, en een datum, vandaar dat Stichting Zonnestroom met enkele aannames aan het rekenen ging, en uiteindelijk op basis daarvan tot de uitspraak "halverwege september 2014" kwam (pagina 16 van het rapport).
Een van de "aannames" daarbij - op basis van de door mij gemaakte grafieken in het uitgebreide artikel van 24 juli jl. - "de groeisnelheid in vermogen in de maanden tot en met 15 juli 2014 is daarmee 26,4 MW per maand op basis van het PIR (NN)". Alleen al die claim mag worden betwijfeld. Want hoe komt SZ aan dat getal? Ze nemen kennelijk de "171,4 MWp" uit figuur 4.3, en delen dat door 6,5, uitgaande van het volume wat op de publicatiedatum van die cijfers (15 juli 2014) zou zijn bereikt. Dat klopt echter niet. Want ik heb in mijn grafiek onder paragraaf 2b in het oorspronkelijke artikel laten zien dat er ook al capaciteit voor de nog helemaal niet "gerealiseerde" maanden augustus tot en met december op de publicatiedatum stond "geboekt" bij de netbeheerders. Waarvan sowieso niet zeker is of dat wel "reële", daarwerkelijk fysiek in genoemde maanden op te leveren installaties betreft. Het gaat daarbij om een volume van in totaal 7 MWp vanaf augustus. En er is ook nog de complicatie van "de rest voor juli", wat toen nog niet bekend kon zijn (als cijfers al als "definitief" zouden moeten worden verondersteld, wat ze niet zijn).
SZ neemt waarschijnlijk vervolgens genoemde "26,4 MWp groeisnelheid per maand", en deelt dat door 81,9% met als veronderstelling dat het de "conversie naar het werkelijke, straks bij CBS bekende" vermogen zou moeten betreffen (gebaseerd op verhouding tussen voorlopige accumulatie cijfers voor 2013 bij CBS en het PIR van Netbeheer Nederland). Neerkomend op "32,2 MWp/maand CBS equivalente groei". Op basis van de 722 MWp eind 2013 (eerste schatting CBS, 26 mei 2014) en het "nog missende" vermogen van 278 MWp, zou SZ geconcludeerd kunnen hebben dat er nog 278/32,2 = 8,6 maanden "te gaan zouden zijn vanaf 1 januari 2014" voordat de 1 GWp drempel gehaald zou kunnen zijn. Derhalve: ongeveer medio september dit jaar. SZ zelf rondt het op de "conclusie" pagina (16) echter af op "8,5 maanden".
Belangrijke overwegingen bij berekening
Er valt wel e.e.a. af te doen aan die berekening. Zuiverder is, omdat juli 2014 nog helemaal niet was "vol gemaakt" tijdens de publicatie van die cijfers (15 juli 2014), om alleen de reeds verstreken volle maanden mee te nemen in 2014, dus januari tot en met juni. Ook hier weer met het nodige voorbehoud: het is nog volstrekt niet duidelijk of de gepubliceerde cijfers van Netbeheer Nederland niet alsnog met terugwerkende kracht zullen wijzigen. Daar zijn beslist aanwijzingen voor, omdat nog steeds in het PIR dossier in Klimaatmonitor staat gemeld dat Berkelland (Gld, NB: Liander gebied...) de gemeente met het grootste PV vermogen in Nederland zou zijn (12,1 MWp, 3,8 MWp meer dan het inmiddels flink door Liander "kaal geplukte" Amsterdam, wat in februari nog 16,2 MWp "zou hebben gehad"!). Zoals ik al meermalen heb aangegeven, is er geen enkele aanwijzing dat die slechts 45.000 inwoners tellende agrarische gemeente Berkelland zo'n absurd groot vermogen op haar grondgebied heeft dan wel "zou kunnen hebben" staan. Dat volume moét incorrect zijn, het hoeft bovendien beslist niet de enige nog overgebleven grote fout in de PIR database zijn, en bijstellingen zijn dan ook absoluut nog te verwachten.
Daarbij komt ook nog, dat CBS pas een eerste voorlopig cijfer voor 2013 heeft gegeven, wat eind dit jaar nog zou kunnen wijzigen. Gezien de reeds gepubliceerde CBS updates voor 2011 (+15 MWp) en 2012 (+25 MWp), kan daar beslist nog een forse schep bovenop worden gegeven voor 2013. Al verwacht ik niet dat voor dat jaar een eventuele ophoging erg groot zal zijn (de meeste "leverende" bedrijven lijken inmiddels wel bekend te zijn, al groeit mijn op 18 september ververste en verstuurde nieuwste lijst nog steeds). Dus ook in de "verhoudingen" tussen de PIR cijfers en die van CBS kunnen nog wijzigingen komen.
Berekening afmaken
Afgezien van deze belangrijke overwegingen, terugkerend naar "een alternatieve" berekening die net zo goed nog foute aannames kan bevatten, maar die wel "waarschijnlijker" is. De gemiddelde groei in de maanden januari tot en met juni 2014 in het PIR volgens Netbeheer Nederland was 25,3 MWp per maand. Dat is conform de door mij al op 24 juli 2014 weergegeven trendlijn in die grafiek (paragraaf 2c in gelinkt artikel). Uitgaande van dezelfde verhouding PIR/CBS van 81,9% geaccumuleerd vermogen 2013 (niet zeker, kan nog worden bijgesteld), kom je dan op een "CBS equivalente groei" van 30,9 MWp/maand. Voor de begin 2014 nog "benodigde" 278 MWp om de 1 GWp vanaf 722 MWp (eind 2013 CBS) "vol" te maken zouden dan nog 9 volle maanden met vergelijkbare groei nodig zijn. En dan kom je dus al op een halve maand later dan SZ claimt, op einde september. "Nog eventjes wachten met dat feestje", dus, wat echter al op 13 september was gevierd...
Wat natuurlijk net zo goed onzin is, maar deze tweede berekening wilde ik toch even laten zien om aan te geven dat zelfs met een niet eens zo sterk afwijkende - doch wel betere - aanname, genoemde "datum van bereiken 1 GWp" zomaar een halve maand kan worden verschoven, en wel naar eind september 2014 . Als de aannames nog sterker afwijken, kunnen dat zomaar "maanden" worden.
Tweede aanname, nieuw resultaat
Het grappige is dat deze nieuwe berekeningswijze alsnog in het SZ perspectief wordt getrokken als we er nog een tongue-in-cheek aanname bovenop stapelen. Daar heeft SZ het helemaal niet over, maar hij is wel relevant. Het is beslist mogelijk dat, gebaseerd op mijn leverancierslijst updates die ik aan CBS heb gestuurd (laatste exemplaar op 18 september 2014, en die is nog zeker niet "af"), de eindejaars-capaciteit voor 2013 nog verder wordt "opgetrokken". Als we voorzichtig blijven met die schatting, zeg 10 MWp erbij, komt 2013 op 732 MWp, en "mist" er nog maar 268 MWp om de "gieg" vol te maken. En met de door mij gesuggereerde "betere" berekening kom ik dan, heel grappig, op "8,7 maanden te gaan vanaf 1 jan. 2014". En zouden we dus "iets na half september 2014" de 1 GWp "hebben kunnen halen". En dan is de datum van het reeds verstreken feestje alsnog "niet erg verkeerd" geweest.
Dit alles laat natuurlijk onverlet dat die 1 GWp "gewoon wordt/is bereikt" dit jaar, maar we weten de datum niet. Dat is niet zo erg, het gebeurt gewoon, of is al geschied. Maar elke zinspeling op een specificieke dag, of zelfs - een ruimere opvatting - vastgepind binnen een halve maand, moet met prudentie worden behandeld. Daarvoor zijn en blijven de Nederlandse cijfers immers te onzeker.
Derhalve dient ook de "eindconclusie" van zowel SZ, als van Polder PV, over het te bereiken eindvolume voor 2014, met een blijvend kritische houding tot u te worden genomen. SZ komt tot 1,1 GWp bij "groeiverwachting onder gelijke spelregels" (p. 17 van het rapport). Polder PV heeft eind juli al diverse berekeningen laten zien die resulteren in eindejaars-vermogens die iets onder tot fors boven de 1,1 GWp komen. Waarbij niet wordt uitgesloten dat 1,2 GWp haalbaar kan zijn, eventualiteiten in gedachten houdend op basis van het "continu vloeibare" cijfermateriaal.
Laatste bijstelling! Status grote projecten Klimaatmonitor - PIR
Polder PV blijft continu argwanend naar alle gepubliceerde cijfermateriaal over PV capaciteiten en "aantallen installaties" kijken, en blijft zelf kritisch onderzoek doen. Een van de meest pregnante zaken die ik recent ben tegengekomen, en waar ik al "bange vermoedens" over had ontwikkeld, is de status van "grote projecten". In een oudere versie van Klimaatmonitor had ik al eens gezocht naar het Floriade dak van 2,3 MWp, nog steeds, na 12 jaar (!) het grootse bestaande PV project van Nederland. Ik kon het grote project echter nergens in de "annalen" van de cijfer segmentaties terugvinden.
Later verdween de mogelijkheid om gedetailleerd te kijken of waren er filters verkeerd ingesteld. Na mijn vragen daarover is die mogelijkheid hersteld en verbeterd. Ik ben direct aan de slag gegaan met de grootste mij bekende projecten, top-down werkend. Je moet dan wel weten waar exact genoemde grote installaties staan, anders kun je enorme blunders maken. Ik weet van de meeste grote projecten inmiddels precies waar ze staan, dus kon ik zeer gericht zoeken. De zoektocht heeft tot nog toe het al door mij "gevreesde" scenario opgeleverd en de volgende opzienbarende feiten:
We kunnen ons van alles in het hoofd gaan halen met toekomstverwachtingen, en dat wordt ook regelmatig gedaan. Polder PV probeert nuchter te blijven en de zeer ongewisse toekomst met reële cijfers te benaderen. Ik haal daar voor dit afsluitende stukje enkele nieuwe cijfers bij die laatst zijn gepubliceerd, en wat oudere getoond tijdens mijn TSF presentatie in mei dit jaar, zoals eerder op deze pagina weergegeven in het "ruwe prognose" stukje. Ik heb die nieuwe cijfers nu in de grafiek weergegeven om de perspectieven naast elkaar te zetten, en de gerealiseerde, de voorspelde en de "haalbare" marktcijfers op een rijtje te krijgen. Ook hier zal ik later nog op terugkomen, maar gezien de nieuwe cijfers leek het me opportuun om deze bespreking in dit stadium naar aanleiding van de behaalde "1 GWp PV capaciteit" af te ronden.
KLIK
op
plaatje voor uitvergroting
Ik ben voor dit plaatje uitgegaan van "continue groei scenario's", zonder "ingrepen in de markt" (saldering op de helling, evt. ingrepen door de netbeheerders), om de zaken niet nog complexer te maken dan ze al zijn. Met daarbij de notie dat "langjarig continue groeiscenario's" in deze zeer onzekere wereld beslist geen "gegeven" zijn, zoals we maar al te vaak hebben gezien in de afgelopen jaren. Het is een visuele vingeroefening. Let op dat de Y-as een logarithmische schaal heeft!
In rode lijn het scenario wat je nodig hebt om vanaf de 722 MWp eind 2013 (CBS) tot het hoogst ambitieuze "Urgenda" doel van 100% duurzame energie in 2030 te komen, waarbij 24,8 GWp zonnestroom vermogen zou moeten zijn opgesteld.
In gekleurde stippen prognoses / getallen die zijn genoemd door verschillende auteurs cq. bronnen in diverse publicaties en uitingen, voor verschillende jaren. Hierbij met name op de claim van Kees van der Leun van Ecofys (tevens voormalig Econcern bestuurder) letten: 5 GWp in 2020 (Tweet van 25 april 2013).
De blauwe stippellijnen geven de "ambities" weer die, vaak in omfloerste, bedekte termen, vanuit het Nationaal Actieplan Zonnestroom zijn geuit. Dat was aanvankelijk (in november 2011) een magere 4 GWp voor 2020. Later is dat, zeer voorzichtig, en met een enorme spread, aangeduid als "tussen 4 en 8 GWp" voor dat jaar (lijnen NAP I resp. NAP II).
Nieuw is de claim van de nieuwe voorzitter van branche organisatie Holland Solar, Erik Lysen, die in een interview met Solar Magazine (11 september 2014) een aangepast, specifiek "doel" heeft gesteld, omdat in het veelbesproken Energieakkoord helemaal geen cijfers zijn genoemd: "Concreet heeft de solarsector voor 2020 de doelstelling van vijf gigawatt geformuleerd, omgerekend goed voor vier procent van het totale elektriciteitsverbruik". Ik heb dat "nieuwe doel", wat overeenkomt met de schatting van vd Leun in het voorjaar van 2013, in de grafiek aangegeven met een blauwe cirkel.
Vervolgens heb ik met Excel berekend wat, met een vergelijkbare "continue jaargroei", de curve moest worden om dat nieuwe doel in 2020 te bereiken. Dat is de in lichtgele kleur weergegeven lijn, die ik tot iets voorbij 2020 heb laten tekenen. U ziet dat drie van de andere prognoses boven die lijn liggen (voor 2017 resp. 2020), en 1 punt er onder (op de rode lijn, voor 2020). Ook ziet u rechtsboven in de legenda, dat hiervoor een - forse! - continue jaargroei van 32% t.o.v. de accumulatie in het voorgaande jaar nodig is vanaf 2014.
Nog belangrijker natuurlijk is de "waarschijnlijk te behalen" realiteit voor het huidige jaar 2014. Ik heb twee "redelijk realistische" punten weergegeven van 1,1 en 1,2 GWp (zie ook overwegingen elders op deze pagina), in groen voor eind dit jaar. Belangrijkste conclusie: als er verder geen rare dingen gebeuren, en de marktgroei zou inderdaad genoemde 32%/jaar kunnen worden, liggen deze twee punten nog steeds een stuk boven die nieuwe (lichtgele) curve! M.a.w., zelfs de "verhoogde 5 GWp doelstelling voor 2020" van de branche organisatie lijkt, bij gezonde marktgroei, nog steeds (of, alweer), "conservatief".
Tot slot nog een lijn waar ik u opmerkzaam wil maken: de zwarte horizontale stippellijn. Dat is het "16 Gigawattpiek zonnestroom capaciteit is haalbaar en kan zonder al te veel problemen in de bestaande (!!) netten worden ingepast" claim in het recente rapport van DNV-GL (incl. voormalige KEMA) in samenwerking met het Planbureau voor de Leefomgeving. Waarin een fraai en redelijk doortimmerd beeld wordt geschetst wat de "potentie" voor PV in Nederland "zou kunnen zijn" dan wel "zou kunnen worden", als er diverse maatregelen zouden worden getroffen. U ziet meteen dat het (ambitieuze) Urgenda scenario daar iets voorbij gaat, evenals het ook door PBL aangehaalde nieuwe cijfer wat het TKI programma heeft gesignaleerd als "haalbaar" (onder voorwaarden), 20 GWp in 2030. Maar of al die ambities ook daadwerkelijk zullen worden ingevuld, blijft een groot vraagteken. Regeringen reageren de laatste tijd extreem gepikeerd en met volslagen krankzinnige retroactieve ingrepen op de enorm snel gegroeide zonnestroom markten. Waarvan de laatste "exemplaren", van de hand van de Senaat van de - na Duitsland - ooit tweede grootste PV natie ter wereld, Italië, een zoveelste onrustbarend teken aan de wand zijn (zie verschrikkelijke persbericht van EPIA met de details, van 8 september 2014).
Ergo: alle handen moeten uit de mouwen in de duurzame energie branche om te voorkomen dat vergelijkbare ronduit dramatische ingrepen ook de Nederlandse PV markt van haar fundamenten zou kunnen gaan beroven. Werk aan de winkel! Pas dan kunnen we zeker zijn dat de "tweede Gigawattpiek" binnen no-time in kannen en kruiken is. En kunnen we echt full-speed door gaan.
(voor spectaculaire actuele cijfers, zie de meest recente CBS statistiek met de status tm. eind 2025 in dit Polder PV artikel)
Nagekomen: de "miljardste Wattpiek" is verdwenen ... (16 september 2026)
Tijdens een zoektocht naar een naburig PV project op luchtfoto's, moest Polder PV helaas vaststellen, dat het gebouwtje waarop de in dit artikel besproken PV generator was bevestigd, in zijn geheel is verdwenen. Er zijn diverse voetbalvelden op de schop genomen, inclusief de bijbehorende "infra", dit zou gezien de foto sequentie zo'n beetje eind 2025 / begin 2026 gebeurd moeten zijn.
Waar de 10 zonnepanelen die op het geruimde gebouwtje lagen zijn gebleven, inclusief de in dit artikel besproken (gepercipieerde) "miljardste Wattpiek" bevattende zonnecel, is onduidelijk ...
1
GW-zonfeest (website ODE)
Kort verslag
met foto's en links naar reportages (homepage ODE)
Landelijke
mijlpaal zonnestroom gevierd op sportpark Elinkwijk! (9 sep. 2014)
Nederland
bereikt mijlpaal 1 GW zonvermogen (verslag / rapport Stichting Monitoring
Zonnestroom) - 19 pp. Met grafieken van, o.a. Polder PV (figs. 2.3, eerst
gepubliceerd tijdens TSF
27 mei 2014, 4.1 tm. 4.3, gepubliceerd op
24 juli 2014, op Polder PV)
Een kwestie van maanden: Op naar 1 GW solar in NL (video presentatie bijdrage Polder PV op The Solar Future NL VI, 27 mei 2014)
Webpagina
voorbereid 13-19 september 2014. Publicatiedatum: 19 september 2014. Toevoeging
16 september 2026: Peter Segaar/Polder PV.
|
